Nhức răng: Nguyên nhân, cách giảm đau và khi nào cần khám

Nguyên nhân gây nhức răng?

Cảm giác đau có thể xuất phát từ bản thân chiếc răng, các mô xung quanh hoặc một vấn đề khác khiến bạn thấy đau ở vùng răng hàm. Vì vậy, việc nhìn bên ngoài và không thấy lỗ sâu chưa đủ để kết luận răng hoàn toàn bình thường.

Sâu răng và tổn thương bên trong răng

Sâu răng hình thành khi axit do vi khuẩn tạo ra làm mất khoáng men răng. Nếu quá trình này tiếp diễn, cấu trúc răng có thể bị phá hủy, tạo thành lỗ sâu và dẫn đến đau hoặc nhiễm trùng.

Ở giai đoạn sớm chưa hình thành lỗ, tổn thương có thể được kiểm soát bằng fluoride và chăm sóc phù hợp. Khi đã có lỗ sâu, hướng điều trị sẽ khác; nếu nhiễm trùng ảnh hưởng phần tủy bên trong, răng có thể cần điều trị tủy. 

Sâu răng có thể tiến triển từ men, ngà đến phần tủy bên trong răng.

Áp xe răng

Đau nhức dữ dội kèm sưng, sốt hoặc vị khó chịu trong miệng là những biểu hiện cần nghĩ đến khả năng nhiễm trùng, trong đó có áp xe. Nếu nghi ngờ tình trạng này, điều cần làm là tìm lịch khám khẩn để xử lý ổ bệnh, thay vì tiếp tục thử nhiều loại thuốc hoặc chờ mủ tự thoát ra.

Bệnh nướu và nha chu

Đôi khi cảm giác “nhức răng” lại đi cùng nướu sưng đỏ, chảy máu khi chải răng hoặc đau khi nhai. Những biểu hiện này có thể liên quan bệnh nha chu, tức bệnh ảnh hưởng đến các mô nâng đỡ răng.

Nếu tiến triển, bệnh có thể làm tổn thương xương quanh răng và khiến răng lung lay. Vì vậy, khi đi khám, bạn nên kể cả những thay đổi ở nướu thay vì chỉ tập trung vào chiếc răng đau nhất. 

Răng nứt, vỡ hoặc miếng trám bị hỏng

Một chiếc răng từng va đập, có vết nứt hoặc miếng trám hỏng cũng có thể gây đau. Tổn thương không phải lúc nào cũng dễ nhìn thấy khi soi gương, nên việc không nhận ra điểm bất thường chưa loại trừ vấn đề.

Vấn đề quanh răng khôn

Nếu đau ở phía trong cùng hàm và nướu quanh đó sưng, răng khôn là một khả năng cần kiểm tra. Răng thiếu chỗ mọc hoặc bị nướu che một phần có thể gây mắc thức ăn, đau và viêm quanh thân răng.

Tuy nhiên, không phải cứ có răng khôn là phải nhổ. Nha sĩ cần xem xét vị trí, tình trạng bệnh và ảnh hưởng của chiếc răng; những răng không gây vấn đề có thể được theo dõi.

Nghiến răng và răng nhạy cảm

Nếu bạn thường thấy hàm căng mỏi, răng ê hoặc có dấu hiệu mòn, hãy trao đổi với nha sĩ về thói quen nghiến, siết răng. Thói quen này có thể xảy ra cả khi thức lẫn khi ngủ, và đôi khi chính bạn cũng không nhận ra.

Nghiến răng có thể gây đau, nhạy cảm và tổn thương răng, nhưng không nên tự kết luận đây là nguyên nhân duy nhất trước khi được khám. 

Bạn có thể dùng bảng dưới đây để chuẩn bị thông tin khi đi khám (Bảng chỉ giúp định hướng, không thay thế chẩn đoán của nha sĩ).

Làm gì để dễ chịu hơn khi bị nhức răng?

Khi cơn đau xuất hiện, bạn nên quan sát xem có sưng, sốt hoặc dấu hiệu bất thường nào đi kèm trước khi tìm cách giảm đau. Nếu chưa có biểu hiện nguy hiểm và đang chờ lịch khám, bạn có thể điều chỉnh việc ăn uống, vệ sinh răng miệng và hỏi nhân viên y tế về thuốc phù hợp.

Điều cần nhớ là những biện pháp này chỉ giúp kiểm soát sự khó chịu trong thời gian ngắn. Dù cảm thấy đỡ đau, bạn vẫn cần tìm hiểu nguyên nhân nếu triệu chứng kéo dài hoặc tái diễn.

Ưu tiên thức ăn mềm và hạn chế nhai bên răng đau

Khi đang nhức răng, việc ăn uống có thể khiến bạn ngại nhai hoặc phải bỏ dở bữa ăn. Bạn nên chọn những món mềm, có nhiệt độ vừa phải và tránh nhai trực tiếp bằng chiếc răng đang đau để bữa ăn dễ chịu hơn.

Nếu nhận thấy đồ ngọt, thức ăn quá nóng hoặc quá lạnh làm cơn đau tăng lên, hãy tạm hạn chế chúng. Không cần cố thử lại nhiều lần để kiểm tra mức độ đau của răng. 

Vệ sinh nhẹ nhàng, tránh tác động mạnh vào vùng đau

Bạn vẫn nên giữ răng miệng sạch, nhưng hãy dùng bàn chải mềm và thao tác nhẹ nhàng thay vì chà mạnh vào chỗ khó chịu. Nếu nghi thức ăn mắc kẽ, không dùng tăm nhọn hoặc vật cứng để cạy vì khó kiểm soát lực tác động.

Tuy nhiên, bạn cũng  không nên cố luồn chỉ hoặc kéo mạnh chỉ nha khoa tại vùng sưng đau; nếu khó làm sạch, hãy nhờ nha sĩ kiểm tra. 

Súc miệng nước muối 

Với người lớn có khả năng súc miệng và nhổ bỏ dung dịch, nước muối ấm là một biện pháp có thể thử trong lúc chờ khám. Bạn có thể hòa nửa thìa cà phê muối vào một cốc nước ấm, súc miệng rồi nhổ ra, không nuốt.

Người lớn có thể thử súc miệng nước muối ấm làm giúp giảm nhức răng.

Chườm lạnh bên ngoài má khi đau do chấn thương

Chườm lạnh là một trong những biện pháp giúp giảm đau nhức răng tạm thời tại nhà, đặc biệt khi vùng má bên ngoài có biểu hiện sưng đau. Nhiệt độ lạnh có thể giúp co mạch, giảm sưng và làm dịu cảm giác đau. 

Để chườm lạnh đúng cách, bạn có thể thực hiện theo các bước sau:

• Bước 1: Cho đá lạnh vào túi chườm hoặc bọc trong một chiếc khăn sạch, đảm bảo có lớp vải ngăn cách giữa đá và da.

• Bước 2: Áp nhẹ túi chườm lên vùng má tương ứng với vị trí răng đau trong khoảng 15–20 phút, sau đó tháo ra và để da nghỉ trước khi chườm lại nếu cần.

• Bước 3: Không áp đá trực tiếp lên da, răng hoặc nướu vì nhiệt độ quá lạnh có thể gây kích ứng và làm tăng cảm giác ê buốt ở răng nhạy cảm.

Chườm lạnh là cách trị nhức răng hiệu quả và đơn giản

Tuy nhiên, phương pháp này không điều trị được nguyên nhân gây nhức răng, vì vậy nếu cơn đau kéo dài, đau dữ dội hoặc kèm sưng nướu, sưng mặt, sốt, bạn nên đi khám nha khoa sớm thay vì tiếp tục tự giảm đau tại nhà.

Dùng thuốc giảm đau đúng chỉ định

Nếu cơn đau ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt, bạn có thể hỏi dược sĩ hoặc nha sĩ về thuốc giảm đau phù hợp. Việc lựa chọn cần tính đến tuổi, bệnh nền, thai kỳ và các thuốc đang sử dụng, thay vì chỉ dựa vào lời khuyên của người từng bị đau răng.

Nhức răng có nên dùng thuốc không?

Khi đau ảnh hưởng đến ăn uống và giấc ngủ, thuốc giảm đau có thể giúp bạn dễ chịu hơn trong lúc chờ điều trị. 

Lưu ý với paracetamol và ibuprofen

Tylenol và Ibuprofen là thuốc giảm đau an toàn phổ biến hiện nay để điều trị tình trạng đau nhức răng. Thuốc chống chỉ định với người quá mẫn với bất kỳ thành phần nào của thuốc. Thuốc chỉ có tác dụng tạm thời giúp giảm nhanh cơn đau nhức. Vì vậy, bạn không nên tự ý mua thuốc về sử dụng hoặc lạm dụng thuốc trong thời gian dài dễ dẫn đến biến chứng nguy hiểm. Sau khi thăm răng, tùy thuộc vào nguyên nhân mà liều lượng thuốc được bác sĩ kê toa, cũng như thời gian sử dụng thuốc của từng người bệnh sẽ khác nhau.

Nhức răng khi nào cần đi khám ngay?

Cách tối ưu nhất là ngay khi răng bắt đầu xuất hiện tình trạng đau nhức, bạn nên đi khám nha khoa để được hỗ trợ y tế kịp thời. Sau khi thăm khám, bác sĩ sẽ có thể chỉ định bạn chụp X-quang hoặc xét nghiệm cần thiết để đưa ra kết quả chính xác. Bác sĩ lên phác đồ điều trị dựa trên tiền sử bệnh của bạn. Dựa trên phương pháp điều trị xâm lấn tối thiểu, bác sĩ hạn chế can thiệp tối đa vùng mô quanh răng để việc điều trị trở nên nhẹ nhàng.

Nhức răng kèm sốt hoặc sưng cần được nha sĩ đánh giá sớm.

Trường hợp đau nhiều kèm sưng, mủ, sốt hoặc khó há miệng có thể liên quan đến áp xe răng. Đây là tình trạng tích tụ mủ do nhiễm trùng, cần được điều trị khẩn tại nha khoa và không tự khỏi. Nếu sưng nhiều trong miệng, ảnh hưởng vùng mắt hoặc gây khó thở, khó nuốt, khó nói, hãy đến cấp cứu.

Những cách xử lý nhức răng nên tránh

Trong lúc đau, bạn có thể muốn thử bất cứ cách nào được giới thiệu là có tác dụng nhanh. Tuy nhiên, trước khi áp dụng, cần xem cách đó có hướng dẫn đáng tin cậy và có phù hợp với tình trạng của mình hay không.

Bạn cần tránh là đặt aspirin hoặc viên thuốc giảm đau trực tiếp lên răng, nướu. Cách dùng này có thể gây bỏng mô nướu thay vì mang lại lợi ích như mong đợi.

Nếu có vùng sưng hoặc nghi có mủ, đừng tự chọc hay can thiệp vào đó; áp xe cần được nha sĩ xử lý. Việc tiếp tục uống thuốc để chịu đựng cũng không thay thế được điều trị nguyên nhân. 

Khi bị nhức răng, nhiều người thường tìm đến các mẹo dân gian như đắp tỏi, hành hoặc nhai lá ổi với mong muốn làm dịu cơn đau. Tuy nhiên, bạn nên thận trọng trước khi áp dụng vì không phải cách nào cũng phù hợp với tình trạng răng miệng của mình. Nếu cơn đau kéo dài hoặc tái diễn, hãy đến nha khoa để tìm nguyên nhân và được hướng dẫn điều trị, thay vì tiếp tục thử nhiều mẹo tại nhà.

Nha sĩ điều trị nhức răng như thế nào?

Để điều trị nhức răng, bác sĩ cần thăm khám và xác định nguyên nhân gây đau. Bạn nên chia sẻ rõ cơn đau bắt đầu từ khi nào, thường xuất hiện lúc ăn nhai hay ngay cả khi nghỉ ngơi, đồng thời cho bác sĩ biết những loại thuốc đã sử dụng. Từ kết quả kiểm tra, bác sĩ sẽ tư vấn phương pháp phù hợp với tình trạng của từng chiếc răng.

Nếu đau do sâu răng, bác sĩ có thể làm sạch phần mô bị sâu và trám lại để phục hồi răng. Khi tổn thương đã ảnh hưởng đến tủy, điều trị tủy có thể được chỉ định nhằm xử lý phần mô nhiễm trùng và bảo tồn răng thật. Với bệnh nha chu hoặc các vấn đề quanh răng khôn, hướng điều trị sẽ phụ thuộc vào mức độ tổn thương và tình trạng răng miệng thực tế. 

Trường hợp có áp xe, bác sĩ có thể cần dẫn lưu mủ, kết hợp điều trị tủy hoặc nhổ răng nếu không còn khả năng giữ lại. Vì vậy, không phải cứ nhức răng là phải nhổ; sau khi thăm khám, bác sĩ sẽ đánh giá khả năng bảo tồn và trao đổi với bạn trước khi điều trị.

Minh họa các bước tiếp cận, làm sạch và trám kín hệ thống ống tủy.

Làm gì để giảm nguy cơ nhức răng tái phát?

Sau khi cơn đau được xử lý, việc chăm sóc hằng ngày vẫn cần tiếp tục để hạn chế những vấn đề có thể phát sinh. Bạn nên chải răng với kem có fluoride hai lần mỗi ngày, khoảng hai phút mỗi lần, đồng thời làm sạch kẽ răng phù hợp.

Bên cạnh đó, hạn chế ăn uống đồ chứa đường nhiều lần trong ngày giúp giảm những đợt axit tác động lên men răng. Nếu có nghiến răng, bạn nên trao đổi về cách kiểm soát và nhu cầu dùng máng bảo vệ, thay vì tự chọn máng cho mọi tình trạng đau hàm. 

Hãy duy trì lịch khám theo nguy cơ và hướng dẫn của nha sĩ. Khi tái khám, đừng bỏ qua những thay đổi tưởng nhỏ như nướu dễ chảy máu, răng ê thường xuyên hoặc hàm mỏi sau khi ngủ dậy.

Câu hỏi thường gặp về nhức răng

Nhức răng nhưng không thấy sâu có thể do đâu?

Ngoài sâu răng, cảm giác đau còn có thể liên quan đến răng nứt, bệnh nướu hoặc nghiến răng. Một số tổn thương cũng không dễ nhìn thấy bằng mắt thường, vì vậy cần khám trước khi kết luận răng không có vấn đề.

Cơn đau giảm rồi có cần đi khám không?

Nếu đau tái diễn hoặc chưa rõ nguyên nhân, bạn vẫn nên được kiểm tra. Việc điều trị sớm sẽ giúp tránh những trường hợp tổn thương răng về sau.

Bà bầu hoặc trẻ em nhức răng cần lưu ý gì?

Người mang thai nên thông báo tuổi thai, bệnh lý và thuốc đang dùng khi khám. Với trẻ em, không áp dụng liều thuốc người lớn mà cần hỏi nhân viên y tế về lựa chọn phù hợp với tuổi và cân nặng. 

Nhức răng có thể được làm dịu tạm thời, nhưng để xử lý phù hợp, bạn cần biết điều gì đang gây ra cơn đau. Nếu tình trạng nhức răng kéo dài hoặc thường xuyên tái diễn, bạn nên thăm khám để xác định nguyên nhân và có hướng điều trị phù hợp. 

Liên hệ Nha khoa Nụ Cười Việt qua hotline 0899 196 854 để được hỗ trợ tư vấn và đặt lịch khám. Đội ngũ bác sĩ sẽ kiểm tra tình trạng răng miệng, giải thích vấn đề bạn đang gặp và tư vấn phương án điều trị phù hợp.