Răng mọc lẫy ở trẻ: Dấu hiệu, ảnh hưởng, cách xử lý và phòng ngừa

1. Răng mọc lẫy là gì?

Răng mọc lẫy là tình trạng răng vĩnh viễn đã mọc lên nhưng răng sữa tương ứng vẫn chưa rụng, khiến trẻ xuất hiện hai hàng răng trong cùng một vị trí. Đây là hiện tượng khá phổ biến ở trẻ trong giai đoạn thay răng, đặc biệt ở nhóm răng cửa.

Một số dấu hiệu giúp bạn nhận biết răng mọc lẫy ở trẻ: 

• Hàm trên của trẻ bị đẩy ra ngoài quá mức, khiến cho hai hàm không còn khớp nhau – dấu hiệu của răng mọc lẫy.

• Răng vĩnh viễn của trẻ mọc bị hô, móm hoặc cách xa nhau.

• Nếu răng vĩnh viễn của trẻ có kích thước quá lớn trong khi hàm răng lại hẹp, răng có thể mọc lệch lạc, khiến răng mọc lẫy.

• Khi răng mọc lẫy, trẻ sẽ cảm thấy đau nhức, khó chịu do bị sai khớp cắn, gây ảnh hưởng đến thái dương hàm.

• Khi trẻ đến thời điểm thay răng vĩnh viễn nhưng răng sữa chưa lung lay, cũng gây nên tình trạng răng mọc lẫy.

Nếu răng sữa tồn tại quá lâu hoặc răng vĩnh viễn tiếp tục mọc lệch, trẻ có thể đối mặt với nguy cơ răng chen chúc, sai khớp cắn và phải can thiệp chỉnh nha sau này. Vì vậy, khi phát hiện trẻ có dấu hiệu hai hàng răng, phụ huynh nên đưa trẻ đến nha khoa để được kiểm tra và theo dõi kịp thời.

2. 3 trường hợp răng mọc lẫy thường gặp

Răng mọc lẫy có thể xuất hiện ở nhiều vị trí khác nhau trên cung hàm. Tuy nhiên, trong thực tế, trẻ sẽ thường gặp 3 trường hợp phổ biến dưới đây:

1. Răng cửa mọc lẫy (răng hai hàng)

Đây là tình trạng thường gặp nhất ở trẻ trong giai đoạn thay răng. Răng vĩnh viễn mọc phía sau hoặc phía trước răng sữa trong khi răng sữa vẫn chưa rụng, tạo nên hiện tượng "hai hàng răng". Phần lớn các trường hợp xảy ra ở răng cửa hàm dưới.

2. Răng hàm mọc lẫy

Ở một số trẻ, răng hàm vĩnh viễn hoặc răng tiền hàm mọc lên khi răng sữa vẫn còn tồn tại. Do vị trí nằm sâu trong khoang miệng nên tình trạng này thường khó phát hiện hơn, dễ gây nhồi nhét thức ăn và ảnh hưởng đến việc ăn nhai nếu không được theo dõi.

3. Răng mọc lẫy kèm chen chúc, mọc lệch

Khi cung hàm không đủ khoảng trống, răng vĩnh viễn có thể mọc lệch vào trong, lệch ra ngoài hoặc xoay khỏi vị trí bình thường. Đây là trường hợp có nguy cơ ảnh hưởng đến khớp cắn và thường cần được theo dõi để can thiệp chỉnh nha khi cần thiết.

3. Răng mọc lẫy thường phát triển khi nào?

Răng mọc lẫy xuất hiện chủ yếu trong giai đoạn trẻ thay răng sữa sang răng vĩnh viễn, thường từ 5–12 tuổi.

Trong khoảng thời gian này,  răng của trẻ diễn ra quá trình chuyển đổi từ 20 răng sữa sang 28-32 răng vĩnh viễn. Đây cũng là giai đoạn mà phụ huynh cần quan sát sát sao sự phát triển răng miệng của con.

• Từ 5–7 tuổi: Đây là thời điểm thay răng cửa dưới và răng cửa trên. Đồng thời cũng là giai đoạn xuất hiện nhiều trường hợp răng mọc lẫy nhất. 
• Từ 8–10 tuổi: Trẻ tiếp tục thay nhóm răng cửa còn lại và một số răng hàm sữa. Nếu cung hàm hẹp hoặc quá trình tiêu chân răng diễn ra chậm, tình trạng mọc lẫy vẫn có thể xảy ra.
• Từ 10–12 tuổi: Đây là giai đoạn thay các răng nanh và răng hàm sữa cuối cùng. Mặc dù tỷ lệ mọc lẫy thấp hơn răng cửa, nhưng nếu xảy ra thường dễ dẫn đến răng mọc lệch hoặc thiếu chỗ trên cung hàm.

4. Nguyên nhân gây ra tình trạng răng mọc lẫy ở trẻ em

Yếu tố di truyền: Nếu trong gia đình bạn có người mắc bệnh xương hoặc có vấn đề về răng như: răng hô, răng móm,… Khả năng cao trẻ sẽ gặp phải những vấn đề tương tự do yếu tố di truyền.

Rụng răng sữa sớm: Răng sữa có vai trò quan trọng trong việc giúp vĩnh viễn mọc đúng vị trí. Nếu răng sữa rụng quá sớm hoặc không chăm sóc đúng cách, có thể ảnh hưởng tới việc mọc răng của trẻ.
Cung hàm hẹp: Khi cung hàm của trẻ bị hẹp, răng sẽ không đủ không gian mọc thẳng hàng. Điều này dẫn đến tình trạng răng mọc lệch, mọc chen chúc và răng mọc lẫy.

Những thói quen xấu: Các thói quen xấu ở trẻ như bú bình, cắn móng tay, đẩy lưỡi hoặc nghiến răng khi ngủ cũng ảnh hưởng đến vị trí mọc của răng. Nếu không khắc phục, sẽ dẫn đến tình trạng răng mọc lẫy, cần điều chỉnh để không ảnh hưởng đến thẩm mỹ khuôn mặt.

Răng sữa bị sâu: Khi răng sữa bị sâu, sẽ tiếp tục ảnh hưởng đến chân răng và tủy, gây ra hậu quả xấu cho mầm răng vĩnh viễn đang mọc phía dưới. Do đó, răng mọc lên sẽ không thể đứng thẳng và đúng vị trí.

Thiếu dinh dưỡng: Khi cơ thể trẻ không được cung cấp đủ dinh dưỡng, thiếu hụt các loại vitamin và khoáng chất cũng khiến răng mọc lẫy hoặc mọc sai vị trí. Để cải thiện, cha mẹ cần xem xét và điều chỉnh lại chế độ ăn của trẻ.

5. Răng mọc lẫy gây ra ảnh hưởng gì đến trẻ?

Không phải tất cả các trường hợp răng mọc lẫy đều gây biến chứng. Tuy nhiên, nếu tình trạng này kéo dài hoặc không được theo dõi đúng cách, trẻ có thể gặp nhiều vấn đề về răng miệng trong tương lai.

Răng mọc lệch, chen chúc

Khi răng vĩnh viễn phải mọc lệch khỏi vị trí tự nhiên trong thời gian dài, khả năng tự dịch chuyển về đúng cung hàm sẽ giảm dần. Điều này khiến hàm răng trở nên chen chúc, mất cân đối và ảnh hưởng đến thẩm mỹ.

Sai khớp cắn

Răng mọc không đúng vị trí có thể làm thay đổi cách hai hàm tiếp xúc với nhau khi cắn. Lâu dài, trẻ có nguy cơ gặp các tình trạng như: Khớp cắn lệch, cắn sâu, cắn hở. cắn chéo.

Sai khớp cắn không chỉ ảnh hưởng đến ngoại hình mà còn làm giảm hiệu quả ăn nhai và có thể tác động đến sự phát triển của xương hàm.

Tăng nguy cơ sâu răng và viêm nướu

Hai hàng răng tạo ra nhiều khe hẹp, khiến thức ăn và mảng bám dễ tích tụ. Nếu vệ sinh không tốt, vi khuẩn sẽ phát triển mạnh, làm tăng nguy cơ: Sâu răng, viêm lợi, viêm nướu, hôi miệng. Đây là những vấn đề hoàn toàn có thể phòng tránh nếu phát hiện và xử lý răng mọc lẫy từ sớm.

Ảnh hưởng đến phát âm và ăn nhai

Ở một số trẻ, răng mọc lệch khiến việc cắn thức ăn trở nên khó khăn hoặc phát âm không rõ một số âm. Nếu kéo dài, điều này có thể ảnh hưởng đến sự tự tin trong giao tiếp cũng như chất lượng cuộc sống của trẻ.

Có thể phải chỉnh nha phức tạp hơn

Một trường hợp răng mọc lẫy không được xử lý đúng thời điểm có thể khiến tình trạng lệch lạc trở nên nghiêm trọng hơn theo thời gian.

Khi đó, trẻ có thể cần đến các phương pháp chỉnh nha để sắp xếp lại răng và khớp cắn. Mặc dù không phải mọi trường hợp đều phải niềng răng, việc phát hiện sớm và can thiệp đúng lúc sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ điều trị phức tạp sau này.

6. Nếu răng trẻ bị mọc lẫy thì phải làm như thế nào?

Khi phát hiện trẻ bị răng mọc lẫy, phụ huynh không nên tự ý nhổ răng tại nhà hoặc chờ quá lâu với hy vọng răng sẽ tự điều chỉnh. Tùy vào độ tuổi, vị trí răng và mức độ lệch của răng vĩnh viễn, bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp xử lý phù hợp. 

Theo dõi và hỗ trợ răng tự dịch chuyển

Nếu răng vĩnh viễn mới nhú, răng sữa đã lung lay và cung hàm còn đủ khoảng trống, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi. Trong nhiều trường hợp, sau khi răng sữa rụng, răng vĩnh viễn sẽ dần dịch chuyển về đúng vị trí.

Nhổ răng sữa khi có chỉ định

Nếu răng sữa chưa rụng và đang cản trở đường mọc của răng vĩnh viễn, bác sĩ sẽ chỉ định nhổ răng để tạo khoảng trống, giúp răng mới mọc thuận lợi hơn.

Chỉnh nha sớm nếu cần

Khi răng vĩnh viễn vừa bắt đầu mọc lẫy, bác sĩ sẽ theo dõi quá trình thay răng và sự phát triển của cung hàm. Nếu phát hiện nguy cơ răng mọc lệch hoặc sai khớp cắn, trẻ sẽ được chỉ định chỉnh nha sớm ở thời điểm phù hợp nhằm định hướng răng phát triển đúng vị trí và hạn chế các can thiệp phức tạp về sau.

7. Khắc phục răng mọc lẫy an toàn, uy tín tại Nha khoa Nụ Cười Việt

Răng mọc lẫy nếu được phát hiện và can thiệp đúng thời điểm sẽ giúp hạn chế nguy cơ răng mọc lệch, chen chúc hoặc sai khớp cắn về sau. Vì vậy, việc theo dõi quá trình thay răng định kỳ đóng vai trò rất quan trọng.

Tại Nha khoa Nụ Cười Việt, trẻ được bác sĩ kiểm tra quá trình thay răng, đánh giá hướng mọc của răng vĩnh viễn và sự phát triển của cung hàm để đưa ra hướng xử lý phù hợp. Với những trường hợp răng sữa cản trở đường mọc của răng vĩnh viễn, bác sĩ sẽ chỉ định can thiệp đúng thời điểm nhằm tạo điều kiện cho răng phát triển thuận lợi.

Nếu phát hiện dấu hiệu cung hàm hẹp hoặc răng có nguy cơ mọc lệch, trẻ sẽ được theo dõi và tư vấn chỉnh nha sớm khi cần. Việc can thiệp ở giai đoạn thích hợp không chỉ giúp định hướng răng mọc đúng vị trí mà còn góp phần giảm nguy cơ phải điều trị chỉnh nha phức tạp khi trưởng thành.

8. Làm gì để phòng tránh răng mọc lẫy ở trẻ

Xác định thời gian thay răng

Trẻ bắt đầu thay răng từ 6 tuổi và quá trình này kéo dài đến 12 tuổi. Răng cửa sữa ở hàm dưới sẽ thay đầu tiên, sau đó tới răng cửa sữa ở hàm trên và cuối cùng là răng hàm sữa.

Khám răng định kỳ

Khi trẻ bắt đầu vào lớp 1, tức vào độ tuổi thay răng, phụ huynh nên đưa trẻ đi khám răng định kỳ từ 3 – 6 tháng/lần. Việc này giúp bác sĩ đánh giá tình trạng thay răng của trẻ và nhổ những răng sắp thay để răng vĩnh viễn mọc đúng vị trí.

Theo dõi sức khỏe răng miệng

Cha mẹ cần theo dõi sức khỏe răng miệng của trẻ thường xuyên. Khi thấy răng nào lung lay sắp thay, nên nhắc trẻ dùng ngón tay tác động nhẹ nhàng để răng đó lung lay hơn, giúp việc nhổ răng sữa dễ dàng hơn.

Nhổ răng

Khi răng đã lung lay, phụ huynh nên đưa trẻ đến bệnh viện để bác sĩ thăm khám và có phương án phù hợp, tránh ảnh hưởng đến răng miệng tổng thể.

Lưu ý: Phụ huynh không nên tự ý nhổ răng sữa tại nhà khi trẻ bị răng mọc lẫy. Việc nhổ sai thời điểm có thể ảnh hưởng đến quá trình mọc của răng vĩnh viễn hoặc khiến răng mọc lệch nhiều hơn. Tốt nhất, hãy đưa trẻ đến nha khoa để được bác sĩ thăm khám và chỉ định phương pháp xử lý phù hợp. 

Răng mọc lẫy là hiện tượng thường gặp trong giai đoạn thay răng của trẻ và không phải lúc nào cũng là dấu hiệu của một vấn đề nghiêm trọng. Tuy nhiên, điều đó không đồng nghĩa với việc phụ huynh có thể chủ quan hoặc chờ đợi trong mọi trường hợp.

Việc thăm khám đúng thời điểm sẽ giúp bác sĩ đánh giá chính xác quá trình thay răng, phát hiện những bất thường nếu có và đưa ra hướng theo dõi hoặc can thiệp phù hợp.  

Nếu cha mẹ nhận thấy con có dấu hiệu răng mọc lẫy, hãy đưa trẻ đến Nha khoa Nụ Cười Việt để được bác sĩ thăm khám và tư vấn. Việc phát hiện sớm và xử lý đúng thời điểm sẽ giúp trẻ có một hàm răng khỏe mạnh, đều đẹp và phát triển đúng theo từng giai đoạn.